Mama paketinin arkasındaki "10 kg köpek için 150 g" tablosu, aslında geniş bir ortalamanın kabaca özetidir. Aynı ağırlıkta iki köpekten biri günde iki saat koşarken diğeri apartmanda kısırlaştırılmış ve sakin bir hayat sürüyorsa, ikisinin günlük enerji ihtiyacı arasında %50'ye varan fark olabilir. Bu yüzden köpek mama porsiyon hesaplama işini paketteki tabloyla değil, köpeğin kendi verileriyle yapmak gerekir. Aşağıda kullanacağınız yöntem, veteriner beslenme pratiğinde yaygın olarak kullanılan dinlenme enerji ihtiyacı (RER) formülüne dayanır.
İdeal ağırlığı belirleyin, mevcut ağırlığı değil. Hesabın tabanı köpeğin olması gereken kilosudur. Kaburgaları elinizle hafif bastırarak sayabiliyor, yandan bakınca karın çizgisinin yukarı doğru toplandığını görüyorsanız köpek ideal aralıktadır. Kaburgalar hissedilmiyorsa fazla kilo var demektir; bu durumda hesabı tahmini ideal ağırlık üzerinden yapın.
Dinlenme enerji ihtiyacını (RER) hesaplayın. Formül: RER = 70 × (ideal kilo)0,75. Üs alma işlemi zor geliyorsa aşağıdaki tabloyu kullanabilirsiniz. Bu değer, köpeğin hiç hareket etmeden sadece yaşamsal fonksiyonları için harcadığı kaloridir.
| İdeal ağırlık | RER (kcal/gün) |
|---|---|
| 3 kg | ≈ 160 |
| 5 kg | ≈ 234 |
| 10 kg | ≈ 394 |
| 15 kg | ≈ 534 |
| 20 kg | ≈ 662 |
| 30 kg | ≈ 897 |
| 40 kg | ≈ 1113 |
Yaş ve yaşam durumuna göre katsayıyı seçin. Günlük gerçek ihtiyaç (MER), RER değerinin bir katsayıyla çarpımıdır. Yavrularda büyüme, yetişkinlerde aktivite, yaşlılarda azalan kas kütlesi belirleyicidir.
| Durum | Katsayı |
|---|---|
| Yavru, 0–4 ay | 3,0 |
| Yavru, 4 ay – erişkinlik | 2,0 |
| Kısırlaştırılmış yetişkin | 1,6 |
| Kısırlaştırılmamış yetişkin | 1,8 |
| Hareketsiz / obeziteye yatkın | 1,2–1,4 |
| Aktif, günde 2+ saat egzersiz | 2,0–3,0 |
| Yaşlı (7+ yaş, sakin) | 1,2–1,4 |
| Kilo verme programı | 1,0 (ideal kilo üzerinden) |
Kaloriyi grama çevirin. Mama paketinde "metabolik enerji" ya da "ME" olarak kcal/kg veya kcal/bardak değeri yazar. Kuru mamalarda tipik aralık 3.300–4.200 kcal/kg'dır; yani 100 gramda 330–420 kcal. Formül: günlük gram = (MER ÷ mamanın kcal/kg değeri) × 1000.
Örnek üzerinden doğrulayın. 15 kg, kısırlaştırılmış, orta aktif bir yetişkin: RER 534 × 1,6 = 854 kcal/gün. Mama 3.700 kcal/kg ise günlük miktar (854 ÷ 3700) × 1000 ≈ 231 gram. Aynı köpek çok hareketsizse 534 × 1,3 = 694 kcal, yani ≈ 188 gram. Fark tek başına 43 gram, ayda yaklaşık 1,3 kilo mama.
Öğün sayısına bölün. 4 aya kadar günde 4, 4–6 ay arası 3, yetişkinde 2 öğün uygundur. Tek öğün, özellikle iri ve derin göğüslü cinslerde mide burulması riskini artırdığı için tercih edilmez.
Ödül ve ek besinleri toplamdan düşün. Eğitim ödülleri, temel komut çalışmalarında sıkça kullanıldığı için sessizce kalori ekler. Kural: ödüller günlük kalorinin %10'unu geçmesin ve bu %10, ana yemekten kısılsın.
Üç haftada bir tartın ve kalibre edin. Hesap bir başlangıç noktasıdır; nihai ölçüt köpeğin vücududur. Yetişkinde ağırlık sabit kalmalı, kilo verme sürecinde ise haftada vücut ağırlığının %1–2'si kadar azalma sağlıklı kabul edilir. Değişim yoksa porsiyonu %10 oranında ayarlayın.